اصول فیلم برداری

با اینکه پرداختن به اصول فیلم‌برداری نیازمند دوره‌ای جامع است، با رعایت چند نکته کلیدی می‌توانیم تصاویری با کیفیت و گیراتر از لحظات زندگی‌مان ثبت کنیم.

حرکت‌های دوربین به طور کلی به سه دسته تقسیم می‌شوند:

1. اپتیکی
2. انتقالی
3. حرکت روی دست

۱. حرکت اپتیکی:

• این حرکت شامل زوم به داخل (Zoom In) و زوم به عقب (Zoom Back) می‌شود.
• در حرکت اپتیکی، دوربین ثابت می‌ماند و تغییر زاویه دید از طریق عملکرد لنز زوم صورت می‌گیرد.
• مزیت اصلی منظره‌یاب اپتیکی (OVF) که بسیاری از عکاسان آن را ترجیح می‌دهند، ارائه دیدی بدون فیلتر و دست‌نخورده از صحنه مقابل دوربین است.
• نگاه کردن از طریق OVF تفاوتی با دیدن از پشت شیشه ندارد؛ به این معنا که دقیقاً آنچه در عکس ثبت خواهد شد را بدون تأثیر هیچ فناوری مشاهده می‌کنید.
• همانند دوربین‌های دوچشمی و تلسکوپ، منظره‌یاب اپتیکی حتی در صورت خاموش بودن دوربین و بدون نیاز به باتری کار می‌کند.

۲. حرکت انتقالی:

حرکت انتقالی خود به دو نوع تقسیم می‌شود:

• حرکت بر روی محور ثابت
• حرکت بر روی محور متحرک

۲.۱. حرکت انتقالی بر روی محور ثابت:

• حرکت عمودی (Tilt): حرکت دوربین به سمت بالا و پایین حول محور افقی سه‌پایه.
• حرکت افقی (Pan): حرکت دوربین به سمت چپ و راست حول محور عمودی سه‌پایه.

انواع حرکت Pan:

• پن مروری (Survey Pan): حرکتی با سرعت ثابت از یک نقطه شروع به یک نقطه پایان برای آشنا کردن بیننده با محیط.
• پن تعقیبی (Follow Pan): حرکت دوربین همزمان با سوژه متحرک برای دنبال کردن آن.
• پن کنکاشی (Search Pan): حرکت دوربین برای دنبال کردن عناصر مهم و جذاب در صحنه.
• سوییچ پن (Whip Pan/Swish Pan): حرکت سریع دوربین بین دو سوژه که باعث محو شدن فضای بین آن‌ها می‌شود، مانند تصویربرداری از گفتگوی دو نفر.

۲.۲. حرکت انتقالی بر روی محور متحرک:

• دالی (Dolly): حرکت دوربین به سمت جلو (Dolly In) یا عقب (Dolly Back) برای نزدیک یا دور شدن از سوژه. این حرکت معمولاً با استفاده از سه‌پایه متحرک (در استودیو) یا ریل و وسیله‌ای به نام دالی انجام می‌شود.
• تراولینگ (Tracking/Trucking): حرکت دوربین به صورت افقی در کنار سوژه متحرک (مانند راه رفتن یک شخص) یا در امتداد یک سوژه ثابت (مانند حرکت از چپ به راست یک ساختمان). این حرکت نیز به ریل نیاز دارد.
• بوم (Boom/Jib): حرکت عمودی دوربین به سمت بالا یا پایین، مانند دنبال کردن ارتفاع یک ساختمان. این حرکت با استفاده از اهرم یا مینی‌کرین انجام می‌شود.
• آرک (Arcing): حرکت نیم‌دایره‌ای یا قوسی شکل دوربین به دور سوژه.
• کرین آزاد (Crane Shot): حرکت پویا و چند جهته دوربین که صحنه‌های جذاب و دینامیکی خلق می‌کند و با استفاده از کرین (و نوع کوچکتر آن، مینی‌کرین) انجام می‌شود.

قوانین و تکنیک‌های مهم:

• قانون یک‌سوم (Rule of Thirds): تصور کنید تصویر با دو خط افقی و دو خط عمودی به طور مساوی تقسیم شده و ۹ مستطیل ایجاد شده است. برای ایجاد تعادل و جذابیت بصری، سوژه یا عناصر مهم را در نقاط تقاطع این خطوط یا امتداد آن‌ها قرار دهید.
• زوم ناگهانی (Snap Zoom): استفاده سریع و ناگهانی از زوم به داخل یا خارج برای ایجاد تأثیر دراماتیک و پویایی در فیلم.
• عکاسی سایه روشن (Chiaroscuro): تکنیکی که در آن از نور مصنوعی (مانند فلاش با چتر با زاویه ۴۰ درجه نسبت به سوژه) برای ایجاد سایه‌ها و روشنایی‌های قوی و عمق در تصویر استفاده می‌شود. این تکنیک بیشتر در پرتره و تبلیغات کاربرد دارد و هدف آن ایجاد عمق و بُعد با کنترل نور است، نه تاریکی مطلق نیمی از چهره.
• زاویه دید (Angle): انتخاب زاویه مناسب، دیدگاه متفاوتی به مخاطب ارائه می‌دهد و می‌تواند احساسات و ارتباط آن‌ها با تصویر را تحت تأثیر قرار دهد.
• رنگ مایه (Tonality): نقاط روشن‌تر معمولاً نقطه تأکید صحنه هستند. همچنین، رنگ‌های متمایز نیز توجه را جلب می‌کنند. از قرار دادن رنگ‌های روشن در گوشه‌های کادر خودداری کنید، زیرا ممکن است چشم را از سوژه اصلی منحرف کنند. رنگ‌های تیره‌تر در گوشه‌ها می‌توانند با ایجاد فشردگی، چشم را به سمت مرکز تصویر هدایت کنند. قرارگیری رنگ‌های تیره در پایین کادر می‌تواند یک ترکیب مثلثی مطلوب ایجاد کرده و توجه را به سوژه در رأس مثلث جلب کند. در فیلم‌برداری رنگی، دقت کنید که برش نماها باعث تغییر شدید رنگ‌های زمینه نشود.
• قانون ۳۰ درجه (۳۰ Percent Rule): هنگام تغییر نما، برای جلوگیری از پرش تصویر، زاویه دوربین را حداقل ۳۰ درجه تغییر دهید یا اگر از زوم استفاده می‌کنید، قاب‌بندی را حداقل ۳۰ درصد تغییر دهید.
• وضوح قیاسی (Selective Focus): استفاده از لنز با دیافراگم باز (عدد F پایین) یا لنز تله‌فوتو با زاویه دید باریک، باعث می‌شود پس‌زمینه خارج از فوکوس قرار گرفته و سوژه اصلی با وضوح بیشتری برجسته شود. این تکنیک به افزایش عمق میدان و تمرکز بیننده بر سوژه کمک می‌کند و بسیار پرکاربرد است.