عکاسی خلاقه چیست؟ | گفتاری از افشین شاهرودی

در سال‌های اخیر، جامعه عکاسی ایران بیش از پیش با پرسشی جدی مواجه شده: عکاسی خلاقه چیست؟ نمایشگاه‌ها و جشنواره‌های عکاسی، بخشی را به این عنوان اختصاص می‌دهند و از هنرمندان می‌خواهند که آثاری با رویکرد خلاقانه ارائه دهند. با این حال، هنوز تعریف روشنی از «عکس خلاقه» ارائه نشده و همین ابهام، موجب سردرگمی بسیاری از عکاسان به‌ویژه نسل جوان شده است.

افشین شاهرودی، از عکاسان مطرح ایران و مدیرمسئول فصل‌نامه «عکاسی خلاق»، در گفتاری صریح و تحلیلی، به بررسی مفهوم خلاقیت در عکاسی می‌پردازد.

مشکل اصلی: نبود تعریف مشخص از خلاقیت در عکاسی

در حال حاضر، بسیاری از رویدادهای مهم عکاسی، از جمله دوسالانه عکس ایران، بخشی به نام «عکاسی خلاقه» دارند، اما هیچ‌کدام از آن‌ها به‌درستی توضیح نداده‌اند که عکس خلاقه چیست. در نتیجه، انتخاب عکس‌ها به سلیقه شخصی هنرمندان و داوران بستگی پیدا می‌کند که گاه با هم تفاوت زیادی دارد.

افشین شاهرودی معتقد است:

«برای شناخت عکاسی خلاقه، ابتدا باید بدانیم خلاقیت چیست. اگر خلاقیت را معادل نوآوری بدانیم، در عکاسی این نوآوری باید یا در نگاه، یا در تکنیک یا در ارائه اثر اتفاق بیفتد.»

خلاقیت یعنی خلق چیزی که وجود نداشته است

واژه «خلاقیت» از همان ریشه واژه «خلقت» می‌آید؛ یعنی ایجاد چیزی نو. این نوآوری در هنر عکاسی، زمانی معنا پیدا می‌کند که:

• نگاه عکاس با دیگران تفاوت داشته باشد
• یا تکنیک خاصی برای ثبت عکس استفاده شود
• یا ارائه اثر (چیدمان، نمایش، چاپ و …) نو و غیرمتعارف باشد

هر سه این عناصر می‌توانند در چارچوب واقع‌گرایانه و خارج از عکاسی ذهنی نیز به‌کار گرفته شوند.

اشتباه رایج: مساوی دانستن عکاسی ذهنی با عکاسی خلاقه

به‌دلیل نبود تعریف دقیق از «عکاسی خلاقه»، بسیاری از هنرمندان جوان تصور می‌کنند هر نوع عکاسی ذهنی، نماد خلاقیت است. مثلاً برخی تنها با پرتاب پارچه‌ای در هوا یا ثبت اشیای نامفهوم، آن را خلاقانه می‌دانند.

در حالی که از دید شاهرودی:

«عکاسی ذهنی می‌تواند بخشی از عکاسی خلاقه باشد، اما معادل آن نیست. شرط لازم خلاقیت، داشتن نگاه نو، تکنیک تازه یا شیوه جدید ارائه اثر است.»

عکاسی خلاقه می‌تواند کاملاً واقع‌گرا باشد

یکی از نکات مهم این گفتار این است که خلاقیت لزوماً به معنای انتزاع یا ذهن‌گرایی نیست. شما می‌توانید در ژانرهای کاملاً واقع‌گرایانه مانند:

• عکاسی خبری
• عکاسی پرتره
• عکاسی طبیعت
  با نگاهی تازه، تکنیکی بدیع یا ارائه‌ای متفاوت، اثر خلاقه تولید کنید.

جمع‌بندی:

🔸 عکاسی خلاقه، عکاسی متفاوت است، اما نه به هر قیمتی!
🔸 نوآوری باید هدفمند، تأثیرگذار و بر پایه یکی از سه عنصر اصلی خلاقیت (نگاه، تکنیک، ارائه) باشد.
🔸 ذهن‌گرایی یکی از مسیرهای خلاقیت است، اما تمام آن نیست.

خلاقیت در عکاسی یعنی خارج شدن از کلیشه‌ها، اما در عین حال حفظ اصالت، پیام و ارزش‌های هنری تصویر. اگر به دنبال خلق آثار خلاقانه هستید، اول باید خودتان متفاوت ببینید، متفاوت بیندیشید و سپس آن را در قاب عکس‌تان ثبت کنید.

کلیدواژه‌های سئویی پیشنهادی:

• عکاسی خلاقانه چیست
• تعریف عکاسی خلاقه
• افشین شاهرودی عکاس
• تفاوت عکاسی ذهنی و خلاقه
• خلاقیت در عکاسی پرتره و خبری
• عکاسی خلاقانه در ایران

متا دیسکریپشن:

عکاسی خلاقه چیست و چه تفاوتی با عکاسی ذهنی دارد؟ افشین شاهرودی، عکاس برجسته ایرانی در گفتاری تحلیلی به بررسی مفهوم خلاقیت در عکاسی و ابعاد مختلف آن پرداخته است.