برخی از معروفترین استانداردهای سری ISO

Image result for ‫برخی از معروفترین استانداردهای سری ایزو‬‎

برخی از معروفترین استانداردهای سری ISO عبارتند از:

 

ایزو سری ۹۰۰۰

این استانداردها چندین ویرایش داشته اند. که در ابتدا دسته بندی آن ها به صورت زیر بوده است:

ISO 9001 : استاندارد تضمین کیفیت برای سازمان های طراح، تولید و ارائه کننده خدمات و نصب

ISO 9002 : استاندارد تضمین کیفیت برای سازمان های تولید کننده و ارائه دهنده خدمات و نصب

ISO 9003 : استاندارد تضمین کیفیت برای سازمان های بازرسی کننده

ISO 9004 : خطوط راهنما برای بهبود عملکرد سیستم مدیریت

بعد از چندین ویرایش این استانداردها بصورت زیر تعریف شدند:

ISO 9000-2000 : مبانی و واژگان مدیریت کیفیت.

۲۰۰۰ یعنی ویرایش سال ۲۰۰۰ و ۹۰۰۰ هم به خاطر این بوده که زمانی که این استاندارد تدوین شده تا اون تاریخ ۹۰۰۰ استاندارد تدوین شده بود.

ISO 9001-2008 : مبانی سیستم مدیریت کیفیت.

استاندارد اصلی مدیریت کیفیت که گواهینامه هم دارد. این استاندارد یکسری اصول و الزامات را معرفی می‌کند که هر شرکت باید آن‌ها را طراحی و تعریف و اجرا کند. معمولا گواهینامه‌ای که از طرف شرکت‌ها ارائه می‌شود در دوره‌های سالانه از طرف شرکت ارائه کننده یا ممیز، مورد ارزیابی قرار می‌گیرد و تمدید می‌شود. این که آیا هنوز آن الزامات را رعایت می‌کنند یا فقط برای گرفتن گواهینامه و استفاده تبلیغاتی از آن بوده است. البته متاسفانه در ایران راه هایی برای دور زدن این ممیزی در هر سال وجود دارد.

ISO 9004-2000 : خطوط راهنما برای بهبود عملکرد سیستم مدیریت کیفیت.

یک استاندارد راهنما برای بهبود در ISO 9001 است و گواهینامه ندارد چون راهنماست.

 

ایزو ۱۰۰۰۱

خطوط راهنما برای نیل به رضایتمندی مشتری.

 

ایزو ۱۰۰۰۲

خطوط راهنما برای رسیدگی به شکایات در سازمان ها.

این استاندارد موارد زیر را ارائه می‌کند:

_ تشخیص و ردیابی نیازها و انتظارات مشتریان ناراضی

_ ایجاد یک فرآیند برای نحوه رسیدگی به شکایات

_ تجزیه و تحلیل و ارزیابی شکایات به منظور بهبود کالا و خدمات مورد نیاز

_ ممیزی فرایند رسیدگی به شکایت مشتریان

_ کنترل اثربخشی اقدامات انجام شده

ایزو ۱۰۰۰۳

یک راهنماست جهت مدیریت منازعات مشتری

 

ایزو ۱۰۰۰۴

یک راهنماست بمنظور تعریف رضایت مشتری. مواردی که این استاندارد به توصیف و راهنمایی آن ها می‌پردازد عبارتند از :

_ رضایت مشتری یعنی چی؟

_ چطور اندازه‌گیری می‌شود؟

_ چطور این رضایت تامین می‌شود؟

 

ایزو ۱۰۰۰۶

استاندارد دارای گواهینامه مختص مدیریت پروژه که به استاندارد مدیریت کیفیت پروژه هم معروف است.

کلاً این استاندارد یک چرخه یا فرایند برای مدیریت پروژه به شرح زیر دارد:

سری استانداردهای ایزو و مدلهای تعالی

ایزو ۱۰۰۱۲

یک استاندارد راهنما برای سیستم‌های مدیریت اندازه‌گیری است. به راهنمای الزامات فرآیندهای اندازه‌گیری و تجهیزات اندازه‌گیری معروف است.

این راهنما برای مدیریت کردن ریسک اثراتی است که تجهیزات اندازه گیری و فرآیند های اندازه گیری می‌توانند با تولید نتایج نادرست بر کیفیت محصولات یک سازمان داشته باشند. بنابراین راهنمایی برای مدیریت فرآیندهای اندازه‌گیری و تایید اندازه شناختی تجهیزات اندازه‌گیری فراهم می‌کند.

 

ایزو ۱۰۰۱۳

استاندارد راهنمای مستندات سیستم مدیریت کیفیت.

راهنمایی‌هایی برای تهیه و برقرار نگه داشتن مستندات موردنیاز برای ایجاد اطمینان از سیستم مدیریت کیفیت اثربخش که متناسب با نیازهای خاص سازمان هم باشد بر طبق “رویکرد فرایندی”، ارائه می‎دهد.

 

ایزو  ۱۰۰۱۵

استاندارد مدیریت آموزش

این استاندارد در سازمان‌ها خیلی پرکاربرد شده است و مربوط می‌شود به تعریف یکسری فرآیند و مراحل و تکنیک برای استانداردسازی آموزش، ارزیابی اثربخشی آموزشی و تعریف بهینه دوره‌های آموزشی.

 

ایزو ۱۰۰۱۹

استاندارد راهنما برای انتخاب مشاورین سیستم مدیریت کیفیت و استفاده از خدمات آنان.

این استاندارد مربوط به این موارد می‌شود که چطور میتوان یک مشاور خوب را استخدام کرد؟ چطور باید قرارداد جامع و خوب مشاوره‌ای بست؟ شرح وظایف مشاور سیستم مدیریت کیفیت چیست؟ و …

 

ایزو ۱۳۰۰۰

استاندارد ایرانی مدیریت کیفیت جامع برای حضور در بازارهای جهانی که دارای گواهینامه نیز هست.

این استاندارد توسط اداره استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران و بر طبق شرایط کسب و کار ایران تدوین گردیده است که در سازمان ISO شماره گذاری شده. شرکت هایی که می‌خواهند IMS مستقر کنند، بهتر است این استاندارد را دریافت کنند. در این استاندارد از ISO 9001، OHSAS 18001، ISO 14001 و EFQM و الزامات مدیریت کیفیت یکپارچه استفاده شده است.

 

ایزو ۱۳۴۸۵

استاندارد مدیریت کیفیت در تجهیزات پزشکی و خدمات مرتبط

این استاندارد ساختاری مشابه ISO9001 دارد اما در هر بخش الزامات و جزئیات بیشتری را در ارتباط با تجهیزات پزشکی اضافه کرده است.

 

ایزو ۱۴۰۰۱

استاندارد الزام آور مدیریت محیط زیست و دارای گواهینامه

این استاندارد الزامات قانونی، حقوقی و اخلاقی سازمان‌ها در راستای حفظ محیط زیست را مشخص می‌کند. برای اکثر سازمان‌های تولیدی از نظر قانونی داشتن گواهینامه این استاندارد الزام است. این استاندارد بر اساس چرخه دمینگ طراحی شده یعنی مراحل طراحی، بررسی، اصلاح و بهبود را در خود دارد.

 

ایزو ۱۵۱۸۹

استاندارد الزام آور سیستم مدیریت کیفیت ویژه آزمایشگاه های تشخیص طبی و دارای گواهینامه.

نیازهای کیفی آزمایشگاه‌های پزشکی را مطرح می‌کند. بر اساس استاندارد مدیریت آزمایشگاه‌های کالیبراسیون (ISO17205) و استاندارد مدیریت کیفیت (ISO9001) طراحی شده و تضمین‌کننده نیازهای کیفی آزمایشگاه‌های پزشکی برای تضمین کیفیت آزمایش‌ها کیفیت نتایج آن ها است.

 

ایزو TS16949 (ایزو  TS16949-2009)

سیستم مدیریت کیفیت که بصورت خاص برای استفاده در صنایع خودروسازی تدوین شده است.

این استاندارد بهبود مداوم را با تأکید بر پیشگیری از ایجاد عیوب و کاهش تغییرات و ضایعات در چرخه تأمین صنایع خودروسازی تضمین می‌کند.

 

ایزو ۱۷۰۲۰

استاندارد الزام آور برای عملیات انواع سازمان های بازرسی‌کننده را تعیین و مشخص می‌کند.

 

 

ایزو ۱۷۰۲۵

استاندارد تست و کالیبراسیون تجهیزات آزمایشگاهی

در این استاندارد روش های انجام آزمون یا کالیبراسیون بر اساس  روش های استاندار، جایگاه و شرایط محیطی کار، اصول نمونه برداری و مواردی از این قبیل را ارائه می‌دهد.

 

ایزو ۱۹۰۱۱

استاندارد راهنما ممیزی مدیریت کیفیت

این استاندارد راهنمایی هایی در مورد اصول ممیزی، مدیریت کردن برنامه های ممیزی، اجرای ممیزی های سیستم مدیریت کیفیت و ممیزی های سیستم مدیریت زیست محیطی و نیز رهنمود هایی در مورد شایستگی ممیزان سیستم های مدیریت کیفیت و زیست محیطی ارائه می‌کند.

 

ایزو ۲۰۰۰۰

استاندارد مدیریت کیفیت در خدمات فن‌آوری اطلاعات IT

این استاندارد الزامات مدیریت تحول و خدمات و آئین‌نامه‌های مربوطه را ارائه می‌دهد.

 

ایزو ۲۲۰۰۰

استاندارد جهانی مدیریت ایمنی محصول در صنایع غذایی و صنایع  وابسته

این استاندارد دارای چند استاندارد پشتیبان شامل موارد ذیل هم هست:

: ISO 22005 : 2007  قابلیت ردیابی در زنجیره مواد غذایی ، اصول کلی و الزامات اساسی برای طراحی و اجرا

ISO / TS 22003 : 2007 : الزامات سیستم ایمنی مواد غذایی _ الزامات برای سازمان های انجام دهنده ممیزی و صدور گواهینامه سیستم ایمنی مواد غذایی

ISO 22004 : 2005 : الزامات سیستم ایمنی مواد غذایی راهنمایی هایی برای بکار بردن استاندارد  ISO 22000 : 2005

ISO 22002 – ۱ : ۲۰۰۹ : برنامه های پیشنیازی در ایمنی مواد غذایی

 

ایزو ۲۶۰۰۰

راهنمای مسئولیت اجتماعی سامان‌ها

 

ایزو ۲۷۰۰۱

سیستم مدیریت امنیت اطلاعات ISMS یا Information Security Management System

 

ایزو ۹۰۰۱ TS

استاندارد الزام آور صنعت نفت و گاز و پتروشیمی. دارای گواهینامه

 

ایزو ۳۱۰۰۰

استاندارد الزام آور مدیریت ریسک. دارای گواهینامه

 

ایزو ۵۰۰۰۱

استاندارد الزام آور سیستم مدیریت انرژی

اهداف این استاندارد شامل موارد زیر است:

_ کمک به سازمان ها در ساخت و استفاده بهتر از مصرف انرژی

_ ارائه معیار ، اندازه گیری ، ثبت و گزارش و هدایت دارایی ها

_ تسهیل ارتباطات و ایجاد شفافیت در مورد مدیریت منابع انرژی

_ ارتقاء بهترین شیوه ها و تقویت رفتار صحیح مدیریت انرژی

_ کمک به ارزیابی و اولویت بندی فن آوری های جدید

_ کمک به صرفه جویی در انرژی از طریق ترویج زنجیره عرضه

 

جا دارد که علاوه بر استانداردهای سری ISO، به برخی دیگر از استانداردهای رایج و نشان های معتبر در این زمینه نیز اشاره ای داشته باشیم:

 

OHSAS 18001

استاندارد ایمنی و بهداشت حرفه‌ای و دارای گواهینامه.

اهداف این استاندارد موارد زیر است:

_ ارتقاء و حفظ بالاترین درجه سلامتی جسمی _ روحی و اجتماعی برای تمام ذینفعان

_ پیشگیری از خروج کارگران از شغل شان بدلیل شرایط کاری

_ محافظت کارکنان و سایر ذینفعان در مقابل ریسک های منتج از فاکتورهای مضر سلامتی

_ نگهداری کارکنان در محیط کاری که شرایط فیزیکی و روانی آن پذیرفته شده باشد.

_ جلوگیری از آسیب هایی که عوارض آن در دراز مدت ظاهر می شود برای پرسنل، همسایگان ، بازدید کنندگان و ….

نکته :

استاندارد OHSAS 18000 یا (Occupational Health And Saftey Assessment Series) یک استاندارد ایزو نمی باشد. این استاندارد بوسیله یک سری از شرکت های گواهی دهنده ی تحت نظارت BSI یا British Standards Institution با توجه به نیاز صنایع و بخش خدمات تدوین شد، چون از یک سو کشورهای مختلف در سازمان جهانی استانداردسازی (ISO) در مورد مفاد آن توافق نداشتند و از سوی دیگر سندیکاهای کارگری با آن مخالفت داشتند و معتقد بودند که استانداردهای ISO نمی تواند تا آن حد کامل باشد که تمام الزامات را برای سلامت و ایمنی تامین کنند و ممکن است مورد سوء استفاده قرار گیرند. از سوی دیگر سازمان استاندارد سازی معتقد است که الزامات ضروری در ارتباط با سلامت تا حد زیادی در استانداردهای سری ISO 14000 بیان شده است .

ذکر این نکته ضروری است که علیرغم مطالب فوق الذکر، ساختار استاندارد OHSAS 18001 سازگار با استانداردهای ایزو ۹۰۰۰ و ایزو ۱۴۰۰۰ است تا سازمان‌ها بتوانند به راحتی سیستم‌های مدیریت کیفیت، محیط زیست و بهداشت شغلی و ایمنی را با یکدیگر ادغام و سیستم مدیریتی یکپارچه‌ای را ایجاد نمایند.

 

HACCP

استاندارد آمریکایی و الزام آور جهت صنایع غذایی. دارای گواهینامه

اهداف و موارد این استاندارد شامل موارد زیر است:

_ شناسایی مراحل تولید و عواملی که می تواند در چرخه حیات غذا سبب آلودگی شود.

_ ارزیابی موثر تمام خطراتی که می‌تواند سلامت مواد غذایی را تهدید کند.

_ تدوین طرح های کنشی برای جلوگیری از آلودگی محصولات.

_ ایجاد یک سیستم پایش برای CCP ها.

_ طراحی اقدامات و اکنشی در موقع بروز عدم انطباق ها و یا محصول نا ایمن یا باقوه نا ایمن.

 

IFS

استاندارد الزام آور اروپایی ایمنی و سلامت مواد غذایی. دارای گواهینامه

این استاندارد با تکیه بر سیستم مدیریت کیفیت، HACCP، مسئولیت مدیریت در چارچوب الزامات مشتری، مدیریت منابع و الزامات مربوط به تحقق محصول با تکیه بر اصول GMP ، ایمنی فرآیند تولید غذا و نیز ایمنی فرآورده غذایی را بر اساس اعتبار استاندارد اروپایی EN 45011 در دستور کار خود دارد.

 

IWA1

استاندارد راهنمای مدیریت کیفیت مراکز درمانی

هدف این استاندارد استقرار متناسب مدیریت کیفیت در مراکز  درمانی از جمله شامل مراکز آموزشی و پژوهشی، بیمارستان‌ها، ادارات و مراکز نظارتی و سایر سازمان‌های مرتبط..

 

IWA2

استاندارد راهنمای مدیریت کیفیت موسسات آموزشی

با استفاده از این سیستم مدیریت کیفیت می‌توان کلیه فرایندهایی که به طور مستقیم یا غیرمستقیم بر خدمات آموزشی قابل ارائه تاثیرگذارند را تحت کنترل قرار داد تا اطمینان حاصل شود که خدمات ارائه شده، نیازها و انتظارات آموزش‌گیرندگان و مراجع قانونی را برآورده می‌کنند. فرق آن با ایزو ۱۰۰۱۵ در این است که بر روی موسسات آموزشی تمرکز دارد ولی ایزو ۱۰۰۱۵ بر روی خود آموزش و اثربخشی او در سازمان‌ها تمرکز دارد .

سیستم مدیریتی HSE-MS یا (Health.Safety.Environmental Managemnet System)

سیستمی مدیریتی است که دارای استاندارد الزام آور مدیریت زیست محیطی، ایمنی و بهداشت حرفه ای ویژه صنایع نفت و گاز و پتروشیمی بوده و دارای گواهینامه نیز می باشد.

 

IMS یا  Integrated Management System

سیستم مدیریت یکپارچه و دارای گواهینامه

شامل استقرار یکپارچه ی استانداردهای مدیریت کیفیت ISO9001، محیط زیست ISO14001 و مدیریت ایمنی و بهداشت حرفه ای OHSAS18001 می باشد که بصورت همزمان نیز ممیزی می‌شوند. فرایند اجرای ممیزی IMS مشابه اجرای سایر ممیزی ها است. در صورت تمایل، مشتریان می توانند از یک نوبت پیش ممیزی نیز بهره مند شوند. اجرای پیش ممیزی با وجود توصیه به اجرا خدمتی اختیاری و بر اساس در خواست کارفرما ارائه می شود. ممیزی صدور در دو مرحله و در ادامه آن فرایند ارزیابی مستقل (veto) انجام شده و در صورت تأیید، گواهی نامه صادر می شود. ممیزی مراقبتی سالیانه به منظور اطمینان از تداوم اجرا و اثربخشی سیستم مدیریت یکپارچه به صورت سالیانه (ادواری) برنامه ریزی و اجرا می شود.

نشان CE

سری استانداردهای ایزو و مدلهای تعالی

نشان ایمنی محصول در اروپا و تطابق محصول با الزامات اتحادیه اروپا که مختصر کلمات فرانسوی “Conformité Européenne” به معنی “مورد قبول اروپا” است.

این نشان بیانگر درجه ی کیفی محصول نیست بلکه محصولاتی که واجد دریافت علامت CE می‌شوند، می‌بایست از نظر سلامت، امنیت، مضر نبودن برای جسم انسان و طبیعت مورد بررسی قرار گرفته و اگر واجد این شرایط باشند قادر به دریافت این نشان خواهند بود.

نشان FDA

سری استانداردهای ایزو و مدلهای تعالی

مربوط به سازمان غذا و داروی آمریکا (Food and Drug Administration)

نشان و مدرک FDA یک گواهینامه بین المللی است که از طریق سازمان دارو و غذای آمریکا جهت تولید‌کنندگان محصولات غذایی، دارویی و پزشکی سرتاسر جهان صادر می‌شود. این مدرک به منزله به رسمیت شناختن شرکت تولید کننده توسط FDA در خصوص بهداشتی بودن و سلامت عمومی محصولات آن شرکت بوده و حکم مجوز ورود محصولات آن شرکت را به آمریکا دارا است.

 

نشان GMP

سری استانداردهای ایزو و مدلهای تعالی

نشان تولید مناسب موادغذایی

(Good Manufacturing Practice) یا GMP عبارت است از کلیه‌ی عملیات و فرایندهای مورد نیاز برای تولید مواد غذایی و دارویی ایمن بر اساس یافته‌های دانش روز. این نشان بیان کننده اصول کلی برای تامین زیرساخت ها و شرایطی است که به ایجاد یک محصول سالم و مناسب می‌پردازد. اصول این نشان شامل موارد زیر است:

_ انتخاب محل مناسب برای تولید

_ طراحی و ایجاد ساختمان های مناسب برای تولید محصولی سالم و بهداشتی

_ طراحی مناسب فرآیندهای تولید

_ انتخاب ماشین آلات مناسب و بهداشتی برای تولید

_ طراحی و اجرای تاسیسات مناسب برای تولید

_ تعیین و تامین تجهیزات پشتیبانی مناسب

_ شرایط مناسب پرسنل تولید

نشان GHP

 

نشان بهداشت مواد غذایی

GHP یا (Good Hygiene Practice) به معنی تمامی شرایط و معیار ها و ضوابط مورد نیاز برای اطمینان بخشی به این که ایمنی و مناسب بودن ماده غذایی در کلیه مراحل زنجیره‌ی تولید فراهم شده، است. شامل مواردی از جمله :

_ نظافت و شستشو

_ نگهداری و تعمیرات

_ مقررات بهداشتی پرسنل