عکاسی نجومی

3

عکاسی نجومی یکی از سبک‌های عکاسی است که می‌توان از دو جنبه علمی و هنری به آن نگاه کرد.

علمی:

به کمک عکاسی نجومی می‌توان به اطلاعات بسیار زیادی در مورد سیارات٬ ستاره‌ها٬ کهکشان‌ها٬ … و حتی راز پیدایش هستی پی برد. اخیراً بشر با استفاده از تلسکوپ‌های بسیار قوی توانسته است عکسهایی با کیفیت از فواصل بسیار دور کائنات ثبت کند و با استفاده از آنها به اطلاعات بسیار ارزشمندی دست پیدا کند. این سبک عکاسی نجومی وابسته به تجهیزات خاص و بسیار دقیق می‌باشد و کوچکترین خطایی باعث از بین رفتن ارزش علمی عکس می‌شود.

چنین عکسهایی برای عموم مردم هیچ معنی و مفهوم خاصی نداشته و از نظر بصری نیز عموماً زیبایی خاصی ندارند.

هنری:

Image result for ‫نکات عکاسی نجومی‬‎ثبت زیبایی‌های آسمان شب٬ از یک منظره شب مهتابی گرفته تا کهکشان‌هایی در اعماق آسمان که با چشم غیر مسلح دیده نمی‌شوند٬ در این سبک از عکاسی نجومی قرار دارند. در این سبک عکاسی؛ عکاس به کمک تجهیزات و هنر خود تصاویری خلق می‌کند که از نظر عموم مردم جنبه زیبایی دارد. البته گاهی مرز بین عکاسی نجومی هنری و علمی آنقدر باریک می‌شود که قابل تشخیص نیست؛ یعنی هم می‌توان از عکس هنری اطلاعات علمی استخراج کرد و هم عکس علمی ثبت کرد که زیبایی‌های آسمان شب را به تصویر بکشد.

در این مقاله هرجا سخن از عکاسی نجومی است منظور همان جنبه هنری این سبک است.

انواع عکاسی نجومی:

عکاسی نجومی دارای شاخه‌های مختلفی است و نمی‌توان آن‌ها را کاملاً از یکدیگر تفکیک نمود ولی بر اساس بعضی پارامترها می‌توان گفت با موارد زیر روبرو هستیم:

عکاسی از اجرام عمق آسمان

عکاسی از رد ستارگان

عکاسی از راه شیری

عکاسی از ماه

عکاسی از خورشید و لکه‌های خورشیدی

عکاسی از زیبایی‌های آسمان شب به همراه مناظر زمینی

عکاسی از اتفاقات نجومی مثل خسوف٬ کسوف٬ اختفا٬ گذر٬ بارش شهابی٬ و …

و …

عکاسی از رد ستاره ها:

ابزار: هر دوربین عکاسی (دیجیتال یا آنالوگ) که سرعت قابل تنظیم داشته باشد و بتوان دیافراگم آن را برای مدت طولانی باز نگه داشت. دوربین را حتما” باید روی سه پایه یا هر وسیله دیگری ثابت نگه داشت.عکاسی از رد ستاره ها

سیستم نوری: لنز معمولی دوربین عکاسی کافی است. هر لنز با فاصله کانونی ۵۰mm تا ۳۰۰mm مناسب است. قطر لنز ترجیحا” باید بیشتر از ۱۵mm باشد.

روش عکاسی: فاصله لنز دوربین را روی بینهایت ( ∞ ) تنظیم کنید و دوربین را به هر قسمت از آسمان که می خواهید نشانه روید. ۱۰ دقیقه یا بیشتر، دریچه دیافراگم را بازنگه دارید. (در واقع فیلم و یا CCD دوربین شما به این میزان نور می بیند.) آسمان باید تاریک باشد در شبهای مهتابی عکس خوبی از رد ستاره ها نخواهید گرفت.

عکاسی از ماه:

ابزار: تلسکوپ (بازتابی یا شکستی)، با آداپتوری که تلسکوپ را به دوربین عکاسی وصل کند. از لنز تله هم می توانید استفاده کنید. اگر تلسکوپ موتور ساعتی (برای ردیابی اجرام آسمانی) دارد بهتر است ولی الزامی نیست. دوربینهایعکاسی از ماهدیجیتال که قاصله کانونی آنها بیشتر از ۱۰۰mm می باشد هم مناسب هستند.

سیستم نوری: فاصله کانونی موثر عدسی بین ۱۰۰۰mm تا ۲۰۰۰mm می باشد و قطر آن باید بیشتر از ۲۵mm باشد. از لنز تله ۲۰۰ تا ۱۰۰۰ هم می توانید استفاده کنید. نسبت کانونی ممکن است بین f/8 تا f/80 باشد.

۰۰۹/۰ ضرب در فاصله کانونی لنز دوربین = قطر تصویر ماه

روش عکاسی: سه پایه و استقرار محکم لازم است. از فیلم حساسیت بالا استفاده کنید تا زمان نوردهی را به یک صدم (۱۰۰/۱) یا حتی کمتر کاهش یابد. در دوربینهای دیجیتال از ISO بیشتر از ۱۰۰ بهره بگیرید. اگر موتور ساعتی دارید، از فیلم کم حساسیت و نوردهی زیاد استفاده کنید. در دوربینهای دیجیتال از ISO کمتر از ۱۰۰ بهره بگیرید.

عکاسی از خورشید:

ابزار: تلسکوپ و دوربین عکاسی. اگر تلسکوپ ندارید، از لنز تله با فاصله کانونی بالا می توانید استفاده کنید. حتما” باید از فیلتر استفاده کنید. اگر به فیلتر مخصوص رصد خورشید (مایلار) دسترسی ندارید می توانید از فیلم سوخته و ظاهرلکه های خورشیدیشده عکاسی، شیشه دوده اندود، ورقه مغناطیسی داخل دیسکت کامپیوتر، و یا فیلتر مخصوص جوشکاری به جای فیلتر استفاده کنید تا شدت نور خورشید را به اندازه نور ماه بدر کاهش یابد. اگر از دوربین دیجیتال استفاده می کنید بهتر است فیلتر مخصوص رصد خورشید (مایلار) استفاده کنید زیرا اگر در این فیلتر های دست ساز مشکلی وجود داشته باشد ممکن است به CCD دوربین شما آسیب برساند.

سیستم نوری: مشابه عکاسی از ماه، بهتر است از لنز با قطر ۵۰mm به بالا و f/8 استفاده کنید.

روش عکاسی: اگر شدت نور خورشید تا حد ماه بدر کاهش یابد، می توان سرعت یکصدم (۱۰۰/۱) تا یک پانصدم (۵۰۰/۱) و فیلم های با حساست کمتر استفاده کنید. در دوربینهای دیجیتال از ISO کمتر از ۱۰۰ بهره بگیرید.

عکاسی از نواحی پر ستاره آسمان:

ابزار: هر دوربینی که دارید. سه پایه مجهز موتور ساعتی (برای ردیابی اجرام آسمانی) لازم است. اگر این ابزار را ندارید، از فیلم های خیلی حساس باید استفاده کنید.راه شیری

سیستم نوری: بهتر است قطر عدسی کمتر از ۲۵mm نباشد. فاصله کانونی مناسب بین ۳۰mm تا ۳۳۰mm است.

روش عکاسی: از فیلم با حساسیت بالا استفاده کنید. دوربین را باید دقیقا” به سمت موضوغ نشانه رود و همراه با حرکت ظاهری ستاره ها، حرکت کند. اگر موتورردیاب ندارید، نوردهی می تواند برای لنز نرمال ( ۵۰mm ) تا ۶۰ ثانیه ادامه پیدا کند که این زمان هرچه لنز بزرگتر می شود باید کمتر شود زیرا در اینصورت شما رد ستاره ها را به جای ستاره ها عکاسی می کنید. بطور مثال برای لنز ۷۰mm تا ۳۰ ثانیه و برای لنز ۱۰۰mm تا ۱۰ ثانیه و برای لنز ۳۰۰mm تا ۴ ثانیه این زمان را باید کاهش دهید. اما اگر از موتور ردیاب استفاده می کنید این زمان می تواند ۱۰ دقیقه و یا بیشتر باشد.

عکاسی از خوشه های باز:

ابزار: دوربین، تلسکوپ یا لنز با فاصله کانونی ۵۰۰mm یا بیشتر، سه پایه مجهز به موتور ردیاب. اگر از دوربین دیجیتال استفاده می کنید بهتر است از نوع SLR باشد زیرا که دوربین های دیجیتال غیر SLR فاصله کانونی کمتر از ۵۰۰mm دارد خوشه پروینو همچنین قابلیت اتصال به تلسکوپ را ندارند. البته می توان با روشهای ابتکاری دوربینهای دیجیتال معمولی را نیز به تلسکوپ متصل کرد.

سیستم نوری: قطر عدسی تلسکوپ و یا لنز نباید کمتر از ۵۰mm باشد، هرچه قطر آن بیشتر باشد، زاویه دید آن نیز بیشتر است. بنابراین ستاره های بیشتری را ثبت خواهید کرد.

روش عکاسی: نوردهی ۱۵ دقیقه یا بیشتر. هرچه فاصله کانونی تلسکوپ بیشتر باشد کار مشکل تر است. در این هنگام شما به یک استقرار محکم برای تلسکوپ نیاز دارید. حتی وزش باد نیز می تواند عکسهای شما را خراب کند. پایه تلسکوپ و یا دوربین عکاسی باید دقیقا” قطبی شده باشند. (یعنی محور بعد، باید دقیقا” در سمت ستاره قطبی باشد) روش قطبی کردن تلسکوپ را در مقاله های آینده که در مورد تلسکوپ ها می نویسم به طور کامل شرح خواهم داد. در دوربینهای دیجیتال از ISO بیشتر از ۲۰۰ بهره بگیرید.

عکاسی از سحابی ها و کهکشانها:M64 کهکشان زیبای خفته یا

ابزار: تلسکوپ و دوربین عکاسی. قطر شیئی تلسکوپ و فاصله کانونی آن باید زیاد باشد. داشتن موتور ردیاب الزامی است.

سیستم نوری: قطر شیئی بزرگتر از ۷۵mm باید باشد، و فاصله کانونی آن ۵۰۰mm تا ۲۵۰۰mm .

روش عکاسی: از فیلم های حساس استفاده کنید. با این فیلمها، حتی با ۱۰ دقیقه نوردهی هم می توان عکس گرفت. بسیاری از این اجرام کم نورند. بنابراین استفاده از تلسکوپ بزرگتر و فیلم حساستر بهتر است. در دوربینهای دیجیتال از ISO بیشتر از ۸۰۰ بهره بگیرید.

عکاسی از سیارات:

ابراز: تلسکوپ و ابزارهای موثر بر افزایش درشتنمایی مثل تی-رینگ، تله اکستندر، یا عدسی بارلو، تا فاصله کانونی موثر زحل۲۵۰۰mm تا ۲۵۰۰۰mm برسد. استفاده از موتور ساعتی و استقرار استوایی تلسکوپ الزامی است.

سیستم نوری: استفاده از فاصله کانونی موثر زیاد الزامی است، یعنی f/16 تا f/100 .

روش عکاسی: از فیلم حساسیت پایین (دانه ریز) استفاده کنید تا بتوانید عکسها را بعدا” بزرگ کنید.در دوربینهای دیجیتال از نوع SLR بهره بگیرید و حسایت را کمتر از ISO200 تنظیم کنید. زمان نوردهی برای دوربینهای با عدد f بالاتر، بین ۱ تا ۱۰ ثانیه است. عکسبرداری از سیارات کار بسیار مشکلی است ولی با این حال تجربه خوبی برای عکاسی است.

عکاسی از دنباله دارها:

ابزار: دوربین همراه با تلسکوپ با عدسی تله، با فاصله کانونی ۲۰۰mm تا ۴۵۰mm . استفاده از موتور ردیاب الزامی نیست. ولی اگر موتور ردیاب دارید می توانید جزئیات بیشتری از دنباله دار را عکاسی کنید.دنباله دار هیاکوتاکه

سیستم نوری: شیئی تلسکوپ بهتر است بیشتر از ۵۰mm باشد و نسبت کانونی f/3 تا f/8 باشد.

روش عکاسی: نوردهی از ۱۰ ثانیه تا ۱۰ دقیقه. در حین عکسبرداری به طرف سر دنباله دار نشانه روید. از حساسیت بیشتر استفاده کنید بهتر است. دنباله دارها سوژه های مناسب عکاسی حتی با دوربینهای دیجیتال معمولی هستند ولی متاسفانه در حال حاضر دنباله دار خاصی در آسمان نیست تا از آن عکس بگیرید.

عکاسی از شهابها:

ابزار: از هر نوع دوربینی می توان استفاده کرد. استفاده از عدسیهای زاویه باز (واید) بهتر است. زاویه دید دوربین نباید کمتر از ۴۰ درجه باشد.شهاب

سیستم نوری: دوربین ۳۵ میلیمتری با فاصله کانونی ۵۰mm مناسب است. دوربینهای دیجیتال معمولی در صورتی که قابلیت تصویر برداری با نوردهی های بالا (در حد ساعت) را دارند مناسب است. اما دوربینهای دیجیتال نوع SLR هم انتخاب خوبی است.

روش: باید زمان بارشهای شهابی و مکان بارش را بندانید (به مقاله بارشهای شهابی مراجعه کنید.). یکی دو دوربین را به آن منطقه نشانه روید و شروع کنید به نوردهی، شهابها به صورت خطوط روشن روی فیلم نقش می بندند.

امیدوارم این نکات مختصر برای شما سودمند باشد. در مقالات آینده بیشتر در مورد عکاسی نجومی صحبت خواهیم کرد.

Image result for ‫نکات عکاسی نجومی‬‎

عکاسی نجومی گذر زمان (Time-Lapse) : نوردهی‌های طولانی‌تری در گذر زمان می‌گیرید و سپس فریم‌ها را ترکیب می‌کنید تا ویدئوی مرور زمان را تهیه کنید. مشابه همین تکنیک برای عکس‌های رد ستاره به‌کاربرده می‌شود. عکاسی با میدان دید باز با دوربین DSLR و لنزهای واید انجام می‌شود که منظره‌های زمینی و آسمان شب را تلفیق می‌کند.